WYKORZYSTANIE SORGA DO CELÓW PASZOWYCH

Witam Anonim admin AgroDoradca

Sorgo jest rośliną coraz częściej widywaną na polskich polach. Jego popularność znacznie wzrosła ostatnimi laty ze względu na okresowe posuch, które spowodowały znaczne ograniczenie plonu i jakości kukurydzy zbieranej na kiszonkę. Sorgo w tych warunkach dawało pewny plon pozwalający na zabezpieczenie odpowiednich ilości paszy. Sorgo jako roślina pochodzenia tropikalnego o cyklu przemiany węgla C4, znakomicie znosi okresowe niedobory wody poprzez doskonałą gospodarkę wodną. Liście sorga wyparowują mniej wody niż kukurydza i podczas suszy składają się nie zasychając jak dzieje się to u kukurydzy.

Sorgo zalicza się do traw wiechlinowatych, podrodziny prosowatych. Choć w pokroju jest ono podobne do kukurydzy to nie wytwarza kolb. Nasiona sorga skupione są w wiesze, jednakże w warunkach polskich nie wykształcają się one całkowicie.

Sorgo w warunkach polskich uprawiane jest na kiszonkę. Zbiór sorga powinien nastąpić przed pierwszymi przymrozkami – w zależności od regionu od połowy września do początku października. W tym terminie ziarniaki sorga powinny znajdować się w dojrzałości woskowej – może to być uzależnione od wczesności uprawianej odmiany. Obawy może nastręczać zawartość kwasu pruskiego w roślinach sorga. Doświadczenia dowodzą, że w prawidłowo wykonanej kiszonce rozkłada się on po około trzech tygodniach. Koszenie na wysokości około 20 centymetrów dodatkowo zmniejsza jego zawartość w zielonej masie, a co za tym idzie w kiszonce. Do zbioru można użyć maszyn stosowanych do zbioru kukurydzy – cięcie na sieczkę około 4 centymetrową. Aby kiszonka była jak najlepsza rośliny sorga w chwili zbioru powinny mieć zawartość suchej masy powyżej 25 %. W tym wypadku nie nastąpi odpływ soku kiszonkowego i związane z tym straty wartości pokarmowych. W praktyce taka zawartość suchej masy w sorgu występuje na przełomie września i października. Wysoka zawartość cukrów rozpuszczalnych w sorgu powoduje szybkie i dobre zakiszanie się, dlatego dodawanie zakiszaczy jest niekonieczne. Samo sporządzanie pryzmy kiszonkowej nie różni się od zakiszania kukurydzy.

Tab. 1 Skład suchej masy sorga odmiany Rona 1 (badania własne) Tab. 1 Composition of dry master of sorghum variety Rona 1 (own research)

Składnik	Zawartość w suchej masie (%)
Popiół	4,32
Białko surowe	7,18
Włókno surowe	29,3
Tłuszcz surowy	1,33
Cukry	22,5
ADF	37,2
NDF	55,3
ADL	4,39
Wapń	0,29
Fosfor	0,23
Sód	<0,02
Magnez	0,16
Potas	1,07
Siarka	0,08
Chlor	<0,1

Kiszonka z sorga zawiera więcej włókna surowego oraz mniej suchej masy niż kiszonka z kukurydzy, co należy uwzględnić w dawce pokarmowej. Również zawartość białka w kiszonce z sorga jest niższa. Porównanie z kiszonką z kukurydzy dowodzi, że w kiszonce z sorga jest około 20% mniej energii netto, co należy również uzupełnić. Pomimo tych mankamentów, kiszonka z sorga jest stosowana z powodzeniem w żywieniu bydła. Potwierdza to R. Frankowski (Top Bydło 9, 2007, str. 28-31), przedstawiając przykładowe dawki pokarmowe dla różnych grup bydła.

Tab. 2 Średni skład kiszonki z sorga odmiany Rona 1 (badania niemieckie)

Składnik	Świeża masa	Sucha masa
Sucha masa (g/kg)	204 262	1000
Popiół (g/kg)	7-15	35-59
Białko ogólne (g/kg)	16-24	67-91
Włókno surowe (g/kg)	57 - 82	275 – 315
NH₃(g/kg)	0,13 - 0,35	-
Wartość pH	3,69 – 3,81	-
Kwas octowy (g/kg)	4,75 – 8,14	23,24 – 31,07
Kwas propionowy (g/kg)	0,03 - 0,37	0,12 - 1,41
Kwas mlekowy (g/kg)	9,30 – 13,28	44,71 – 55,10
Kwas masłowy (g/kg)	0,16 -	0,61
Energia metaboliczna (MJ/kg)	2,0 - 2,4	9,3 - 9,9
Energia netto (MJ/kg)	1,2 – 1,5	5,7 - 5,8
ADF (g/kg)	67 – 83	324 – 344
NDF (g/kg)	113 – 142	545 – 580
ADL (g/kg)	9 - 11	44 – 46
Wapń (g/kg)	0,50 – 0,84	1,90 – 3,97
Fosfor (g/kg)	0,40 – 0,70	1,70 – 2,86
Magnez (g/kg)	0,40 - 0,60	2,10 – 2,47
Potas (g/kg)	2,41 - 3,96	11,60 - 16,40
Sód (g/kg)	0,03	<0,10 – 0,13
Chlor (g/kg)	0,32 – 0,39	1,55 – 1,61
Siarka (g/kg)	0,11 - 0,14	0,46 - 0,68
Miedź (mg/kg)	0,40 – 1,00	1,70 – 4,90
Cynk(mg/kg)	5,20 – 10,40	21,10 – 50,00
Żelazo(mg/kg)	21,50 – 38,80	92,70 – 158,70
Mangan(mg/kg)	5,20 – 17,30	21,40 – 84,10

Sorga nie należy traktować jako uprawy konkurencyjnej wobec kukurydzy. Może to być raczej roślina komplementarna, która na stanowiskach słabych, gdzie uprawa kukurydzy jest zawodna wyda duży plon zielonej masy. Szczególnie polecać sorgo można w rejonach ubogich w opady, gdyż jest to roślina znosząca okresowe niedobory wody bez szkody dla plonu. Prace hodowlane nad sorgiem trwają cały czas, co skutkuje ciągłą poprawą jakości nowych odmian. Różnice w zawartości poszczególnych składników mogą być różne w zależności od odmiany, co także wpływa na jakość paszy.