Uszlachetniony typ dużej grupy prymitywnych owiec występujących pod ogólną nazwą „cakiel”, zasiedla Karpaty Wschodnie i Bałkany. Początki ich chowu sięgają XV wieku. Są to zwierzęta niezbyt duże, lekkie, o budowie przystosowanej do poruszania się po terenach górskich. Jest to owca biała, o grubej mieszanej wełnie i kosmkowej strukturze okrywy, chroniącej organizm przed opadami i chłodem. Dostarcza wełny na stroje ludowe, skór na kożuchy, mleka do wyrobu serów owczych i smacznego chudego mięsa.

Kolorowa owca górska

Wywodzi się z tej samej grupy rasowej cakli. Ich liczebność jest niewielka. Charakteryzuje je wełna mieszana, gruba, u jagniąt czarna, z wiekiem rudziejąca i siwiejąca, którą wykorzystuje się głównie jako dodatek do włóczki.

Wrzosówka

Jedna z najstarszych ras rodzimych, jedyna w Polsce o typowej okrywie kożuchowej, występuje w regionie północno-wschodniej Polski już od wieku XVIII. Ta prymitywna, drobna owca łatwo adaptuje się do zróżnicowanych warunków. Jest rasą mało wymagającą, jeśli chodzi o żywienie i warunki chowu. Jest żywotna i odporna na choroby. Skóry uzyskiwanie od wrzosówek są doskonalej jakości – mocne, cienkie, lekkie, ciepłe, dobre do produkcji kożuchów. Smak mięsa przypomina sarninę.

Świniarka

Prymitywna owca, niegdyś bardzo rozpowszechniona w całej Europie Środkowej. Do lat 80. przetrwała w Polsce w stanie naturalnym. W 1988 r. wyszukano ostatnie żyjące osobniki i utworzono niewielkie stado zachowawcze. Jest to owca użytkowana wszechstronnie, ale o niskiej wydajności. Podstawowe zalety tej rasy, to niezwykła odporność na złe warunki środowiska, niewybredność, zdolność do wykorzystywania ubogich pasz oraz odporność na choroby, szczególnie na kulawkę.

Owca olkuska

Odmiana polskich owiec długowełnistych stworzona w latach 30. przez krzyżowanie lokalnego prymitywnego pogłowia matek z trykami rasy pomorskiej. Są to zwierzęta duże, o budowie charakterystycznej dla typu mlecznego i wysokiej plenności. Dobrze przystosowane do chowu w małych gospodarstwach, gdzie tradycyjnie były utrzymywane w stadach po kilka sztuk, dostarczając gospodarzom wełnę, skóry i mięso.

Merynos polski.

Pierwsze marynosy sprowadzono do Polski z Hiszpanii w 1786 r. Początkowo importowano owce wełniaste z Saksonii, a po roku 1860 marynosy rambouillet i merino. Jest to rasa długo wełniasta, o doskonałej wełnie. Marynos jest najliczniejsza rasa występująca w Polsce. marynosy polskie przeważają w pogłowiu owiec Pomorza, Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej w mniejszych ilościach wystepuja w pogłowiu na terenie całej polski poza rejonami górskimi. W pogłowiu marynosów dobrze zaznaczone są cechy obu kierunków użytkowych. Głowa jest średnio długa, delikatna, pokryta częściowo w częsci twarzowej gładka jedwabista, biała sierścia. Kształt tułowia charakteryzuje rasy mięsne. Tułow jest średnio długi i szeroki, z prosta linia grzbietu i głęboka klatką piersiową. Mają silnie rozwinięty instynkt stadny.