KOZA- zwierzę niezwykle wrażliwe, wybredne, kapryśne. Przyswaja każdy rodzaj karmy pod warunkiem, że jest: świeża, nie spleśniała, nie zawiera solaniny i jest rozdrobniona.

Jest zwierzęciem przyjaznym dla człowieka nie tylko ze względów na mleko, które mogą spożywać nawet alergicy o dużym współczynniku IGE; mięso, które jest niezwykle smaczne i skóry, ale przede wszystkim dlatego, że koza emanuje pozytywną energią. Przebywanie w otoczeniu kóz zmniejsza napięcie nerwowe, uspakaja, wycisza, relaksuje. Obcowanie z kozami poprawia relację tzw. dzieci trudnych z otoczeniem. Macierzyńska troskliwość tych zwierząt może być wzorem dla matek - kobiet. Posiadają między 95% a 98% troskliwości w wychowywaniu dzieci. Instynkt macierzyński w stosunku do obecnego potomstwa wygasa dopiero w momencie wydania na świat następnych pociech.
Typy użytkowe
Zróżnicowane zapotrzebowanie na produkty i surowce
oraz czynniki klimatyczne doprowadziÅ‚y do wyodrÄ™bnienia kilku typów
użytkowych kóz:
- Typ użytkowy mleczny - kozy tego typu obdarzone są żywym
temperamentem i majÄ… twardÄ… konstytucjÄ™. Jest to najbardziej popularny
typ użytkowy w krajach o wysokiej kulturze rolniczej i bogatych
zasobach paszowych. Budowa ciaÅ‚a tych kóz charakteryzuje siÄ™
dużym wzrostem (kozły do 100 cm w kłębie i ponad 120 kg wagi) oraz
dobrze rozwiniętym wymieniem, co z kolei warunkuje wysoką wydajność
mlecznÄ… na poziomie 2000 kg mleka w laktacji.Od czasu do czasu(ok.2
lata)należy zapłodnić koze ponownie aby miała lepsze mleko.
- Typ użytkowy mięsny - występują tutaj grupy szlachetnych
ras użytkowanych w kierunku mięsnym. Ich umaszczenie zazwyczaj jest
brunatne lub czarne. Zaliczane są do ras dużych, ich wysokość w kłębie
wynosi 75-90 cm dla kozÅ‚ów oraz 70-80 cm dla kóz.
Masa ciaÅ‚a kozÅ‚ów waha siÄ™ w granicach 85-95 kg natomiast u
kóz 60-70 kg. ZwierzÄ™ta te po odpowiednim opasie
osiągają wydajność rzeźną 55-62%. Dobrze żywione dają stosunkowo dużo
mleka - 1000-2000 kg w 10 miesięcznej laktacji.
- Typ użytkowy wełnisty - ten typ reprezentują tylko dwie
rasy. Mają one drobną budowę ciała, wysokość w kłębie nie przekracza 60
cm, a masa ciała 65 kg. Plenność tych ras jest niska (100-110%). Ich
wspólnÄ… cechÄ… jest weÅ‚nistość
związana z tym, że ich ciało pokryte jest wełną (nie sierścią jak w
przypadku innych kóz). DÅ‚ugość wÅ‚osów pokrywowych
wynosi 20-25 cm.
- Typ użytkowy puchowy - do tego typu należą zaledwie trzy
rasy. Wymiary ciaÅ‚a kóz i kozÅ‚ów sÄ… mniejsze niż
u innych ras. Biała barwa puchu jakim są one pokryte sprzyja farbowaniu
wyrobów (np. kaszmirskich szali). Roczna wydajność puchu
wynosi 200-1200 g.
- Typ wszechstronnie użytkowy - jest wiele ras
klasyfikowanych do tego typu dlatego też występuje duże
zróżnicowanie cech morfologicznych i użytkowych. Jednakże w
wiÄ™kszoÅ›ci przypadków sÄ… to rasy o zasiÄ™gu lokalnym,
doskonale przystosowane do miejscowych warunków utrzymania i
żywienia. Zwykle są hodowane dla mleka (wydajność mleczna 150-500 kg
mleka w laktacji) oraz na miÄ™so (masa ciaÅ‚a niektórych
kozÅ‚ów dochodzi do 90 kg).
Rasy kóz
- Typ mleczny: saaneńska
(Saanen), Toggenburska
(Toggenburger), alpejska
francuska (Francaise Alpine), Poitouska
(Poitevine), Alpejska
brytyjska (British Alpine), Saaneńska
brytyjska (British Saanen), Toggenburska
brytyjska (British Toggenburg), Złota
gernsejska (Golden Guernsey), Angielska
guernsey (English Guernsey), Appencelska
(Appenzeller), Oberhasil-briencerska
(Oberhasil-Brienzer), Biała
szlachetna niemiecka (Deutsche weisse Edelziege), barwna
szlachetna niemiecka (Deutsche bunte Edelziege), Turyńska
leśna (Thuringer Waldziege), Maltańska,
La
mancha, Megrelska
(Miegrelskaja poroda), Murciana
granadia, Biała
celtiberyjska (Blanca Celtiberica), Kanaryjska
(Canaria), Malaguena
- Typ mięsny: Burska (Boer), Pygymy
- Typ wełnisty: Angorska,
Radziecka
wełnista
- Typ puchowy: Kaszmirska,
Przydońska,
orenburska
- Typ wszechstronnie użytkowy: Anglo-nubijska,
(Anglo-Nubian), Angielska,
Damasceńska,
Karpacka,
Sandomierska,
Kazimierska,
Biała
uszlachetniona
Źródło Wikipedia.